Foto- songhuuco.vn

Đến thăm trang trại chăn nuôi bò sữa theo tiêu chí 5 Không đầu tiên tại Việt Nam

Trò chuyện với chị Nguyễn Thị Thịnh, chủ nhân của trang trại Mục Đồng, Sống Hữu Cơ đã có cơ hội hiểu thêm về quy trình chăn nuôi bò theo hướng bền vững còn rất mới mẻ này. Ngoài ra, chị cũng giúp chúng tôi giải đáp câu hỏi của đại đa số người tiêu dùng hiện nay: Như thế nào là “sữa sạch”, liệu sữa từ những chú bò với tiêu chí 5 Không: Không sử dụng cám công nghiệp, không sử dụng thức ăn có nguồn gốc biến đổi gen, không sử dụng kích thích tố tăng sữa, không tồn dư thuốc kháng sinh, không chất bảo quản, đã đủ để gọi là “sạch" và “an toàn" hay chưa?

Đảm bào vùng nguyên liệu thức ăn đầu vào - điều kiện tiên quyết làm nên chất lượng sữa

Chị Thịnh chia sẻ với chúng tôi, từ ngày bắt đầu nuôi bò, Mục Đồng đã tìm hiểu, mường tượng và thực hành về mô hình trang trại khép kín: Trồng cỏ, ngô nuôi bò, phân bò nuôi giun, phân giun bón cỏ, ngô, đỗ và giun làm thức ăn cho gà, bò sữa. Mô hình này không những giúp giảm lượng chất thải ra môi trường, mà còn tạo nên một vòng tuần hoàn bổ trợ hiệu quả cho những khâu khác nhau trong việc nuôi trồng.

Ngoài sự khác biệt về mô hình trang trại, tiêu chí lựa chọn nguồn thức ăn chăn nuôi của chị Thịnh cũng hoàn toàn dựa vào tự nhiên, không có bất cứ sự can thiệp nào của hoá chất. "Chất lượng thức ăn cho bò là điều quan trọng nhất làm nên chất lượng sữa thật sự tươi ngon. Nếu như hầu hết các trang trại nuôi bò khác đều sử dụng cám công nghiệp bởi sự tiện lợi (cám công nghiệp đã trộn sẵn tất cả các chất cần thiết để bỏ phát triển, chị việc cho ăn sẵn), thì trang trại Mục Đồng lại sử dụng cám tự trộn."

“Hầu hết nguyên liệu thức ăn cho bò là cỏ VA06, trộn với bột đậu tương, bột cám gạo, bột đậu nành. Chỉ có một phần ngô được thu mua của bà con trồng tại địa phương, đã qua khảo sát rõ nguồn gốc hạt giống không biến đổi gen. Còn các nguyên liệu khác chúng tôi hoàn toàn tự trồng để nhằm đảm bảo rằng thức ăn đầu vào cho bò không có nguồn gốc biến đổi gen (GMO), đất canh tác không còn tồn dư kim loại nặng, không sử dụng phân hoá học hay thuốc trừ sâu cho cây."

Ngoài ra thời gian đầu, chị còn phải tự tìm hiểu, nghiên cứu gía trị dinh dưỡng của từng thành phần trong cám tự trộn, sao cho có thể đảm bảo rằng giá trị dinh dưỡng trong từng nguyên liệu phải phù hợp với thể trạng cơ thể của đàn bò.

Hiện nay, Mục Đồng đang kết hợp giữa những nguồn thức ăn thô như cỏ xanh, bắp ngô non, thân cây ngô với thức ăn tinh như đỗ tương nghiền nhỏ, bột ngô, cám gạo, nguồn thức ăn chứa nhiều protein với tỷ lệ 5-2-1, vừa đủ dinh dưỡng giúp kích thích việc tăng sản lượng sữa cho bò theo phương pháp hoàn toàn tự nhiên.

Hỗn hợp trên sẽ được ủ yếm khí với enzyme EM trong 12 tiếng. Enzyme có tác dụng hỗ trợ bò tiêu hoá thức ăn được tốt hơn. Ngoài ra, phương thức ủ này cũng giúp khử mùi hôi chuồng trại từ chất thải của bò và duy trì ổn định chất lượng cũng như sản lượng sữa.

Đàn bò nhờ vậy mà rất khoẻ mạnh. Việc cho sản lượng sữa ít cũng không làm bò phải làm việc quá nhiều, tránh tình trạng viêm nhiễm. Từ đó, có thể hạn chế được những chất hoá học như kháng sinh, hormoon tăng trưởng...

 

Cỏ VA06, nguồn thức ăn chính cho bò tại trang trại Mục Đồng

Cỏ VA06 - Nguồn thức ăn chính cho bò tại trang trại Mục Đồng.

Theo chị Thịnh, mặc dù chăn nuôi bò theo hướng bền vững vất vả hơn nhiều, nhưng lại có ưu điểm là mang lại sự bền vững cho môi trường, cho sức khoẻ của cả người chăn nuôi lẫn người tiêu dùng.

Chị chia sẻ, thức ăn công nghiệp khiến bò cho ra sản lượng sữa tối đa, nhưng chất lượng sữa lại không chứa nhiều chất dinh dưỡng. Ngoài ra, bò ăn thức ăn công nghiệp dù lớn rất nhanh, nhưng rất yếu và dễ mặc bệnh. Do đó, việc tiêm kháng sinh cho bò là không thể tránh khỏi. Khi bò mắc bệnh, sản lượng sữa thấp thì nhà sản xuất lại cần phải dùng đến hormon kích thích tăng sữa. Việc tồn dư những chất trên trong sữa là hoàn toàn có thể.

Có thể nói, cám công nghiệp dù tiện lợi ban đầu, nhưng nó cũng kéo theo những hệ quả về sau. Ngược lại, với thức ăn thô xanh tự trộn, sản lương sữa chỉ cho bằng 1 nửa nhưng mùi vị, chất dinh dưỡng lại đạt trội hơn. 

Đậu tương, nguồn thức ăn tinh giảu protein.

Trao đổi với chúng tôi, chị cho biết khi chuyển đổi theo phương thức chăn nuôi từ cách cho ăn cám công nghiệp sang ăn cám xanh, dù không mất quá nhiều chi phí, nhưng người chăn nuôi phải tốn công chăm sóc, phải chấp nhận rủi ro, và đặc biệt phải có “tâm" với nghề.

Đó là lý do vì sao, dù nhiều người nhìn thấy tiềm lực của phương thức chăn nuôi này bởi thực trạng thực phẩm bẩn, nông nghiệp hoá chất vẫn còn đang chưa hết nhức nhối, nhưng không mấy ai dám theo, vì vất vả, vì rủi ro cao.

Nguồn thức ăn sạch là điều kiện “cần", nhưng chưa “đủ"

Mặc dù nguồn thức ăn là yếu tố chính giúp duy trì thể trạng của đàn bò cũng như chất lượng sữa, nhưng những yếu tố khác cũng rất quan trọng.

Không ngẫu nhiên mà quảng cáo nói rằng bò cần được tắm mát, được nghe nhạc và cần có không gian vui chơi thoải mái. Theo chị Thịnh, những điều đó tác động rất nhiều đến sự tối ưu trong chất lượng sữa.

Khi bò được nghỉ ngơi ở nơi đủ rộng, thoáng mát, được matxa và tắm thường xuyên bởi nhiệt độ cơ thể chúng luôn tăng cao... sẽ tạo nên tâm lý thoải mái, thư giãn nhất cho bò trước khi tiến hành vắt sữa. Chất lượng và sản lượng sữa cũng có sự khác biệt dựa vào "tâm lý" của bò.

Ngoài ra, cần cho bò ăn đủ lượng chất dinh dưỡng và ăn đúng giờ để tạo thói quen tiết sữa cho bò, tạo ra sản lượng sữa ổn định trong ngày mà không cần đến sự can thiệp của chất kích thích tăng sữa.

Tại trang trại Mục Đồng, đàn bò được ăn đúng theo khung giờ từ 10h-11h30 và 4h- 4h30. Với khung giờ vắt sữa 5 sáng và 5h30 chiều, với 14 con vắt, Mục Đồng cho sản lượng khoảng 200 lít sữa tươi được bán ra thị trường đều đặn mỗi ngày.”, Chị Thịnh chia sẻ.

Việc cho ăn đủ lượng chất dinh dưỡng, ăn đúng giờ sẽ giúp tạo thói quen tiết sữa cho bò.

Quy trình thanh trùng sữa cũng đặc biệt cần lưu ý, làm sao phải điều chỉnh nhiệt độ thanh trùng phù hợp, đủ để loại bỏ những vi sinh vật, vi khuẩn trong sữa nhưng không làm biến đổi nhiều về đặc tính và cấu trúc sữa, giữ được nguyên vẹn nhất những protein, muối khoáng, cũng như vitamin có lợi.

"Khi vắt sữa cần loại bỏ tia đầu tiên vì đây là dòng sữa chứa nhiều vi khuẩn. Sau đó sữa được đưa vào thanh trùng ở nhiệt độ 80-85 độ C trong vòng 15 đến 20 phút và hạ ngay lập tức xuống nhiệt độ dưới 2 độ C (quá trình sốc nhiệt). Sản phẩm không qua khâu đồng hoá nên giữ được lớp váng sữa nguyên chất. (Quy trình đồng hoá mặc dù có thể làm tăng thời gian bảo quản nhưng sẽ làm thay đổi phần nào các chất béo và protein trong sữa). Cuối cùng, sữa được được đóng chai và bảo quản lạnh 2-6 độ C trong suốt thời gian chuyển đến tay khách hàng." - Chị Thịnh chia sẻ. 

Điều khác biệt lớn nhất giữa sữa Mục Đồng và các loại sữa đóng hộp công nghiệp khác, đó là sản phẩm không có bất cứ thành phần phụ gia hoá học nào ngoài sữa nguyên chất. "Bên cạnh nguồn thức ăn đảm bảo, môi trường chăn nuôi sạch sẽ, thì đây được xem là yếu tố quan trọng làm nên một sản phẩm sữa tươi “thật sự sạch" - Theo chị Thịnh.

Thực tế, các sản phẩm sữa tươi đóng hộp trên thị trường hiện nay, kể cả có đạt được chứng nhận hữu cơ, nhưng bạn phải nhớ đó là chứng nhận cho nguồn sữa, chứ không phải sản phẩm cuối cùng đến tay khách hàng.

Chất hoá học, dù ít hay nhiều, cũng sẽ có những tác động tiêu cực đến sức khoẻ.

Thông thường, những sản phẩm này có chứa một số thành phần phụ gia như đường, chất ổn định, hương liệu dùng trong thực phẩm,... Chúng được sử dụng nhằm kéo dài thời gian bảo quản và tăng hương vị “ngọt, thơm" cho sữa. Chất hoá học, dù ít hay nhiều, cũng sẽ có những tác động tiêu cực đến sức khoẻ.

Với thực trạng này, sữa tươi Mục Đồng là một sự lựa chọn “an toàn" mà chúng tôi muốn giới thiệu với cộng đồng. Từ con giống, đầu vào thức ăn, chế độ chăm sóc, quy trình sản xuất của sữa Mục Đồng đều được giám sát chặt chẽ bởi các nhà phân phối và đại diện khách hàng.

Ngoài ra, người tiêu dùng hoàn toàn có thể truy xuất và xác thực nguồn gốc của từng chai sữa thông qua tem xác thực dán trên thân chai để biết chính xác ngày sản xuất, thông tin sản phẩm nhằm tránh việc mua phải hàng giả, hàng cận date.

Tuy nhiên, đây chỉ là một sự lựa chọn nếu gia đình bạn chưa thể bỏ sữa bò. Thực tế, sữa bò không phải là nguồn thực phẩm thật sự tốt cho sức khoẻ. Hãy dần thay thế bằng sữa được làm từ thực vật như các loại hạt dinh dưỡng, các loại đậu, hoặc hạn chế tiêu thụ 2-3 ly một tuần. 

Hồng Ngọc 



Foto- songhuuco.vn