Foto- songhuuco.vn

Người tiêu dùng thông minh dựa vào tiêu chí nào để chọn thực phẩm hữu cơ?

Mặc dù quy định của những chứng nhận do một tổ chức trung gian ở nước ngoài cấp (Giấy chứng nhận hữu cơ theo tiêu chuẩn Hoa Kỳ - USDA hoặc châu Âu – EU Organic Farming) tương đối khắt khe, nhưng liệu rằng nó có chặt chẽ đến mức không có khe hở, và liệu chúng nó có phải là đáp án cho nghi ngờ của bạn? Câu trả lời ở đây là hoàn toàn không.

Ở quốc gia nào cũng tồn tại những nhà sản xuất hữu cơ không trung thực, làm theo trào lưu, làm vì lợi nhuận, vấn đề là số lượng nhiều hay ít, và hệ thống luật pháp có đủ chế tài để kiểm soát những nhà sản xuất này hay không. Ngay cả Hoa Kỳ, một quốc gia phát triển tiên phong trong lĩnh vực sản xuất organic mà cũng không tránh được việc “lừa bịp” organic (gần đây một thương hiệu sữa organic lâu năm ở Hoa Kỳ đã bị người tiêu dùng phanh phui là non-organic). Theo bạn, ở Việt Nam thì sao?

(Xem thêm: Sữa dán nhãn organic USDA có thật sự “hữu cơ”?)

Dưới đây là ý kiến của một người tiêu dùng đã sử dụng hàng organic nhiều năm nay về những tiêu chí quan trọng trong việc lựa chọn thực phẩm Organic chuẩn trước thực trạng thị trường loạn hữu cơ như hiện nay mà mọi người nên tham khảo: “Nguyên tắc đầu tiên và quan trọng nhất khi chọn hàng organic của tôi là tôi chỉ mua hàng nếu người bán thực sự hiểu rõ về thứ hàng hóa họ đang bán. Sản phẩm organic ngoài yếu tố chuyên môn trong canh tác phải đáp ứng nghiêm túc những yêu cầu trong nông nghiệp hữu cơ, thì nó còn chứa đựng mồ hôi, tình yêu, niềm đam mê, sự hạnh phúc từ cái tâm của nhà sản xuất. Nếu người bán cũng chỉ hiểu nông cạn, hời hợt về sản phẩm thì chắc chắn họ chỉ bán hàng theo phong trào, đề cao lợi nhuận, và như vậy họ sẽ không nâng niu sản phẩm, không đặt lợi ích và sức khoẻ của khách hàng lên ưu tiên.”

(Xem thêm: Thực phẩm sạch: Tin vào chứng nhận hay “cái tâm” của nhà sản xuất - Phần 1)

Khi chọn mua thực phẩm ở một cửa hàng thực phẩm sạch nào đó, hãy hỏi người bán hàng vài câu cơ bản như: Hữu cơ là gì? Tại sao sản phẩm của bạn lại được xem là hữu cơ? Sản phẩm này khác gì các sản phẩm VietGAP hay GAP?...Nếu họ không trả lời cạn kẽ được thì bạn không nên đặt niềm tin vào nhà phân phối đó.

Lý do bởi vì nhân viên là người kết nối trực tiếp với khách hàng, nếu doanh nghiệp hời hợt trong việc đào tạo kiến thức cơ bản cho nhân viên, để họ có thể truyền tải đúng với người tiêu dùng, thì chứng tỏ người đứng đầu doanh nghiệp đang hời hợt với chính sản phẩm, chính dịch vụ của mình. Một người hời hợt trong những khâu nhỏ thì khó có thể nghiêm túc trong việc chấp hành những quy định “lớn" trong nông nghiệp hữu cơ.

Hoặc nếu nhà sản xuất trả lời rằng thực phẩm của họ là organic vì họ có tờ giấy chứng nhận, thì liệu có phải họ chỉ “kinh doanh” thực phẩm hữu cơ đơn thuần vì “trào lưu",  chứ họ không đặt tình yêu, niềm đam mê, hay tâm huyết thực sự của họ vào sản phẩm, đặt nỗi lo lắng thực sự của họ vào sức khoẻ của khách hàng?

Tờ giấy chứng nhận cũng như bằng cấp của sinh viên, nó chỉ có ý nghĩa rằng anh ta đã trải qua quá trình học tập và được tốt nghiệp theo tiêu chuẩn và sự giám sát của ai đó. Nó hoàn toàn không liên quan đến năng lực làm việc của anh sinh viên trong tương lai và lại càng không liên quan đến chất lượng sản phẩm do anh ta làm ra.

Vì sao chúng tôi lại đề cao "tâm huyết" của nhà sản xuất nông nghiệp lên trên tờ giấy chứng nhận đắt đỏ? Bởi trong nông nghiệp hữu cơ, tiêu chuẩn dù “khắt khe” đến mấy cũng có sơ hở, nếu muốn "luồn lách" thì thực sự không quá khó khăn. Vì vậy, kiến thức và sự cảnh giác là điều người tiêu dùng bắt buộc phải tự trang bị. 

Một số mánh khóe lừa bịp hữu cơ phổ biến ở Việt Nam hiện nay:

1. Dán nhãn hữu cơ “tự phong” mặc dù không theo bất kỳ tiêu chuẩn canh tác nông nghiệp nào và lý giải với khách hàng là hàng “nhà trồng” nên “sạch”.  
2. Dán nhãn hữu cơ mặc dù thực tế sản phẩm chỉ đạt tiêu chuẩn Viet GAP hay Global GAP (được liệt vào các tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp an toàn).  
3. Mua tem giả có hình logo của USDA Organic hoặc EU Organic Farming về dán lên sản phẩm để tăng giá bán gấp 3-5 lần. Chiêu này dễ bị phát hiện nếu tra cứu trên cơ sở dữ liệu của USDA (organic integrity database).
4. Lén lút duy trì dán nhãn hữu cơ USDA Organic lên sản phẩm dù thực tế đã bị đơn vị trung gian rút chứng nhận hoặc chứng nhận đã hết hạn (hàng năm phải xin kiểm định và cấp lại). Chiêu này cũng dễ bị phát hiện khi tra cứu trên cơ sở dữ liệu của USDA (organic integrity database).
5. Xin cấp chứng nhận hữu cơ một diện tích canh tác nhỏ rùi trộn lẫn sản phẩm bên ngoài không đạt chuẩn để bán kiếm lời.

Ví dụ: Một thương hiệu gạo organic nhưng diện tích trồng có 2 sào Bắc bộ, doanh thu bán gạo từ 2 sào này chưa đủ phí xin cấp “chứng nhận” nhưng hàng hóa xưng danh hữu cơ thì đầy ắp các cửa hàng?! Một thương hiệu gạo hữu cơ khác canh tác theo mô hình lúa-tôm (nước thải nuôi tôm dùng trồng lúa), trong đó tôm “không phải” organic thì lúa lại là…organic?! Hay một thương hiệu rau củ quả đã có “chứng nhận”, nhưng diện tích nông trại chưa tới 2 hecta, hàng hóa luôn đầy ắp cung cấp cho nhiều cửa hàng từ nam ra bắc, lại còn bỏ mối cho nhiều trường học và nhà hàng?!

Quay trở lại với câu hỏi người tiêu dùng thông minh cần làm gì, cần hỏi gì để nhận biết được đâu là thực phẩm hữu cơ thật. Nếu người bán trả lời “tạm ổn” những câu hỏi cơ bản trên, khách hàng nên hỏi thêm những thông tin cụ thể: Nông trại tọa lạc chính xác ở đâu? Diện tích trồng là bao nhiêu? Năng suất trung bình ở mức nào? Phân phối cho bao nhiêu cửa hàng và khách mua sỉ? Quy trình canh tác ra sao?... Thông tin nào người bán không trả lời được thì nên tự tìm hiểu thêm qua những nguồn khác.

Khi đã thu thập đủ thông tin cần thiết, đánh giá các thông tin này khá hợp lý và ổn, bước cuối cùng mới nên dùng thử sản phẩm và tìm hiểu về chủ nhân của nông trại. Đa phần những nhà sản xuất organic chân chính thường là những “tâm hồn già cỗi, nhạt nhẽo", hay những anh chị đã ngoài trung niên có tâm huyết với nền nông nghiệp Việt. Họ đã đủ trải nghiệm, đủ kiến thức để ý thức được sự nguy hiểm cũng như sự tàn phá của hóa chất tổng hợp đối với nền nông nghiệp và sức khỏe con người.

Nếu có cơ hội, hãy trò chuyện với những “tâm hồn già cỗi” này, các bạn sẽ thấy ngay tình yêu của họ dành cho sản phẩm cũng như sự nâng niu, chăm chút cho đứa con của mình, và sẽ thấy rằng không ai trong số họ đặt nặng yếu tố lợi nhuận hay doanh thu lên trên sản phẩm, đứa con tinh thần của mình.

Bên cạnh bộ óc để đánh giá, hãy dùng trái tim để “cảm nhận" đâu là nhà sản xuất minh bạch và uy tín.

Hồng Ngọc (Tổng Hợp)



Foto- songhuuco.vn