Foto- songhuuco.vn

Thực phẩm sạch: Tin vào chứng nhận hay cái tâm của nhà sản xuất?


Trong thị trường thực phẩm sạch, chứng nhận dường như là cơ sở duy nhất mà khách hàng có thể đặt niềm tin. Tuy nhiên, chứng chỉ dù có uy tín, chặt chẽ cỡ nào vẫn có thể có sơ hở.​ Ngoài việc trang bị cho mình kiến thức để “nhận dạng”, người tiêu dùng nên tìm hiểu kỹ về nhà sáng lập, về tầm nhìn, mục tiêu cũng như ý nghĩa xã hội mà họ mang lại. Bài viết này sẽ giải thích rõ hơn ý kiến trên. 

Lỗ hổng bị nhà sản xuất lợi dụng như thế nào?

Chứng nhận thực phẩm hiện nay được áp dụng phổ biến tại Việt nam phải kể đến Vietgap/Global Gap, chứng nhận hữu cơ PGS. Với chứng nhận GAP, chúng tôi sẽ không bàn luận đến bởi tiêu chuẩn này vẫn cho phép sử dụng các chất hoá học và hạt giống biến đổi gen (GMO) trong canh tác.

Thêm nữa, việc nhận được chứng nhận này khá dễ dàng, quy định còn lỏng lèo, nhà sản xuất chỉ cần đăng ký, đóng phí, sau đó tạo nhật ký canh tác (thiếu trung thực) là được cấp chứng nhận. Kiểm định viên đa số chỉ xuống thăm nông trại và quan sát bằng mắt kết hợp với kinh nghiệm chứ không bắt buộc lấy mẫu xét nghiệm ngặt nghèo như canh tác hữu cơ. Vì vây, thực phẩm dù có thực sự đạt tiêu chuẩn GAP cũng chỉ có thể xem là thực phẩm “tương đối” an toàn, chứ không thể xem là “sạch” và “hữu cơ” được.

Bên cạnh đó, còn có chứng nhận hữu cơ đến từ các tổ chức quốc tế như USDA, EU Organic hay JAS Organic. Những trang trại đạt tiêu chuẩn quốc tế ở nước ta chỉ… đếm trên đầu ngón tay bởi không phải nhà sản xuất nào cũng có đủ điều kiện về tài chính xin cấp ba loại chứng nhận này. Chi phí xin cấp chứng nhận rất đắt đỏ (giao động từ 10.000-30.000 USD tuỳ quy mô sản xuất) là một trong những lý do chính vì sao những doanh nghiệp, hộ sản xuất nhỏ lẻ đang kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển bền vững khó có thể tiếp cận đến.

Ngoài vấn đề đó, việc tuân thủ những quy định nghiêm ngặt về chế phẩm đầu vào, đảm chất lượng đất, nguồn nước sạch, không tồn dư kim loại nặng,.. là điều rất khó ở Việt Nam với tình hình ô nhiễm nặng như hiện nay. 

Tiêu chuẩn hữu cơ quốc tế khắt khe như vậy nhưng không phải không có lỗ hổng khiến những đơn vị sản xuất “giả bộ” lợi dụng, vịn vào nỗi lo của mọi người trước vấn nạn thực phẩm để kiếm trác. Cụ thể như sau:

  1. Dán nhãn hữu cơ “tự phong” mặc dù không theo bất kỳ tiêu chuẩn canh tác nông nghiệp nào và lý giải với khách hàng là hàng “nhà trồng” nên “sạch”.
  2. Dán nhãn hữu cơ mặc dù thực tế sản phẩm chỉ đạt tiêu chuẩn Viet GAP hay Global GAP (được liệt vào các tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp an toàn).
  3. Dán nhãn hữu cơ và giải thích cho khách hàng là sản phẩm theo tiêu chuẩn hữu cơ của Việt Nam. Đây là điều bịa đặt vì Việt Nam tuy là nước nông nghiệp nhưng đến nay vẫn chưa hề có chuẩn canh tác hữu cơ mà chỉ có chuẩn canh tác nông nghiệp an toàn (Viet GAP) dựa theo chuẩn canh tác hóa học an toàn của thế giới (Global GAP). Ngay cả chứng nhận hữu cơ PGS cũng phải theo các tiêu chí chung của tổ chức sáng lập là IFOAM.
  4. Mua tem giả có hình logo của USDA Organic hoặc EU Organic Farming về dán lên sản phẩm để tăng giá bán gấp 3-5 lần. Chiêu này dễ bị phát hiện nếu tra cứu trên cơ sở dữ liệu của USDA (organic integrity database).
  5. Lén lút duy trì dán nhãn hữu cơ USDA Organic lên sản phẩm dù thực tế đã bị đơn vị trung gian rút chứng nhận hoặc chứng nhận đã hết hạn (hàng năm phải xin kiểm định và cấp lại). Chiêu này cũng dễ bị phát hiện khi tra cứu trên cơ sở dữ liệu của USDA (organic integrity database).
  6. Xin cấp chứng nhận hữu cơ một diện tích canh tác nhỏ rùi trộn lẫn sản phẩm bên ngoài không đạt chuẩn để bán kiếm lời.

Nếu không phải là người tìm hiểu sâu về tiêu chuẩn chứng nhận hữu cơ trên thế giới, ngưởi tiêu dùng rất dễ bị qua mặt bởi những mánh khoé trên. Khi tâm lý của hầu hết khách hàng chỉ cần nhìn thấy chứng nhận là hoàn toàn tin tưởng, như một chiếc phao bám víu khi không biết đặt niềm tin vào đâu.

Sống hữu cơ cho rằng cái tâm và uy tín của nhà sản xuất vẫn là yếu tố tiên quyết và quan trọng bậc nhất trong ngành kinh doanh thực phẩm sạch!

Nguồn tham khảo: Jerry Do

Hồng Ngọc



Foto- songhuuco.vn